Shloka 49
कपिलगोसंवादे गृहस्थ-त्यागधर्मयोः प्रमाण्यविचारः
Kapila–Cow Dialogue: Authority of Householder and Renunciant Dharmas
आपने सागरके तटपर सजल प्रदेशमें रहकर बड़ी भारी तपस्या की है, परंतु पहले कभी किसी तरह आपको यह बोध नहीं हुआ था कि मैं बड़ा धर्मवान् हूँ ।।
tataḥ siddhasya tapasā tava vipra śakuntakāḥ | kṣipraṃ śirasprajāyanta te ca sambhāvitās tvayā ||
പിന്നീട്, ഹേ ബ്രാഹ്മണാ! നിന്റെ തപസ്സു സിദ്ധിയായപ്പോൾ പക്ഷികൾ വേഗത്തിൽ നിന്റെ തലമേൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; അതിനെ അടയാളമായി കരുതി നീ നിന്നെ ആദരാർഹനെന്ന് വിചാരിക്കാൻ തുടങ്ങി.
तुलाधार उवाच
Educational Q&A
Tulādhāra cautions that signs produced by austerity (tapas) can lead to pride and self-congratulation; genuine dharma is measured by inner virtue—humility, restraint, and right conduct—rather than by extraordinary phenomena.
Tulādhāra addresses a brāhmaṇa ascetic whose tapas has become ‘successful’; birds appear on his head, and he interprets this as proof of his greatness. Tulādhāra uses the incident to challenge that assumption and redirect him toward a deeper understanding of dharma.