Shloka 733
योग–सांख्यसमन्वयः, रथोपमा, व्यक्त–अव्यक्तविवेकः
Yoga–Sāṃkhya Synthesis, Chariot Allegory, and the Vyakta–Avyakta Distinction
अप्रभुत्वे स्थितौ वृद्धावन्नं प्रार्थयत: सुतान् । जब पिता और माता उत्सवशून्यकी भाँति थक जाते हैं, तब घरमें उनकी कोई प्रभुता नहीं रह जाती। वे दोनों बूढ़े दम्पति बेटोंसे अन्नकी भीख माँगते हैं
aprabhutve sthitau vṛddhāv annaṃ prārthayataḥ sutān |
ശക്രൻ പറഞ്ഞു—വൃദ്ധരായ പിതാവും മാതാവും അസഹായരായി അധികാരഹീനാവസ്ഥയിൽ ആകുമ്പോൾ, അവർ സ്വന്തം പുത്രന്മാരോടു തന്നെ അന്നം യാചിക്കേണ്ടിവരും. ഇങ്ങനെ ജനകജനനികൾ ക്ഷീണിച്ച് അവഗണിക്കപ്പെടുമ്പോൾ വീട്ടിലെ അവരുടെ പ്രഭുത്വം അസ്തമിക്കുന്നു; ആ വൃദ്ധദമ്പതികൾ ജീവൻ നിലനിർത്താൻ പോലും അപേക്ഷിക്കേണ്ട നിലയിലാകുന്നു.
शक्र उवाच
Educational Q&A
Children, especially sons in the traditional household frame, must uphold their dharma by supporting and honoring aged parents; neglect reduces parents to humiliation and hunger, which is portrayed as a moral failure of the family.
Śakra (Indra) states a social-ethical observation: when parents become old and lose household authority, they may be forced to ask their sons even for food—highlighting the tragedy of neglect and the need for righteous conduct toward elders.