Shloka 653
ब्राह्मणस्य पूर्वतरा वृत्तिः — The Earlier Ideal Conduct of a Brahmana
River-of-Saṃsāra Metaphor
अतीतानागतं हित्वा प्रत्युत्पन्नेन वर्तय । तुम शोकका अवसर आनेपर शोक न करो और हर्षके समय हर्षित मत होओ। भूत और भविष्यकी चिन्ता छोड़कर वर्तमान कालमें जो वस्तु उपलब्ध हो, उसीसे जीवन-निर्वाह करो
atītānāgataṃ hitvā pratyutpannena vartaya |
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു— കഴിഞ്ഞതും വരാനിരിക്കുന്നതും വിട്ട്, ഇപ്പോൾ ലഭ്യമാകുന്നതനുസരിച്ച് ജീവിക്കുക. ദുഃഖം വന്നാൽ ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങരുത്; സന്തോഷം വന്നാൽ മദിച്ചുല്ലസിക്കരുത്. ഭൂത-ഭാവി ചിന്ത ഉപേക്ഷിച്ച്, വർത്തമാനകാലത്ത് ലഭിക്കുന്നതുകൊണ്ടുതന്നെ ജീവിതം നയിക്കുക.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Abandon fixation on past and future and live by what is presently available; cultivate emotional balance so that grief and joy do not destabilize dharmic living.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs the royal listener(s) on righteous conduct and inner discipline after the war; this verse is a concise maxim urging present-centered, steady living as part of dharma.