Shloka 42
ब्राह्मणस्य पूर्वतरा वृत्तिः — The Earlier Ideal Conduct of a Brahmana
River-of-Saṃsāra Metaphor
इदं तु लब्ध्वा संस्थानमात्मानं बहु मन्यसे । सर्वभूतभवं देवं ब्रह्माणमिव शाश्वतम्
idaṁ tu labdhvā saṁsthānam ātmānaṁ bahu manyase | sarvabhūtabhavaṁ devaṁ brahmāṇam iva śāśvatam ||
ഈ സ്ഥാനവും ഈ ദേഹവും ലഭിച്ചതിനാൽ നീ നിന്നെ അത്യന്തം മഹാനെന്ന് കരുതുന്നു—സകലഭൂതങ്ങളുടെയും ജനകനായ ശാശ്വത ദേവൻ ബ്രഹ്മാവെന്നപോലെ. എന്നാൽ ഈ ഇന്ദ്രപദവി ഒരിക്കലും അചലമോ അനന്തകാലം നിലനിൽക്കുന്നതോ ആയി തെളിഞ്ഞിട്ടില്ല—അനേകർ അത് വഹിച്ച് കടന്നുപോയി. മോഹബുദ്ധിയാൽ നീ അതിനെ നിന്റെതെന്ന് കരുതുന്നു.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Power and status are impermanent; pride based on office or bodily circumstance is delusion. One should cultivate humility and discernment, remembering that even the highest positions pass from one holder to another.
Bhishma admonishes a proud ruler (implicitly one who identifies with a high office such as Indra-like lordship), warning that such supremacy is not eternal. He contrasts the hearer’s self-exaltation with Brahmā’s truly cosmic role, to expose the hearer’s mistaken self-importance.