Shloka 14
ब्राह्मणस्य पूर्वतरा वृत्तिः — The Earlier Ideal Conduct of a Brahmana
River-of-Saṃsāra Metaphor
दैत्य न व्यथसे शौर्यादथवा वृद्धसेवया । तपसा भावितत्वाद् वा सर्वथैतत् सुदुष्करम्
bhīṣma uvāca | daitya na vyathase śauryād athavā vṛddhasevayā | tapasā bhāvitattvād vā sarvathaitat suduṣkaram ||
ഹേ ദൈത്യാ! ശത്രുവിന്റെ സമൃദ്ധി കണ്ടിട്ടും നിനക്ക് എന്തുകൊണ്ട് വ്യഥയില്ല? ശൗര്യത്താലോ, മൂപ്പന്മാരുടെ സേവനത്താലോ, അല്ലെങ്കിൽ തപസ്സാൽ അന്തഃകരണം പാകപ്പെട്ടതിനാലോ നീ ശോകിക്കാത്തതോ? സാധാരണർക്കു ഇത്തരമൊരു ധൈര്യം സർവ്വഥാ അത്യന്തം ദുഷ്കരം।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma highlights the rarity of true equanimity: not being shaken even when an adversary prospers. He points to possible sources of such steadiness—courage, disciplined respect for elders, and inner purification through tapas—implying that ethical formation and self-control are hard-won virtues.
In the Shanti Parva’s instruction-oriented setting, Bhishma addresses a Daitya and marvels at his lack of distress upon witnessing an enemy’s rise. He probes the cause of this composure and remarks that such endurance is extremely difficult for ordinary people.