Shloka 26
Adhyāya 223: Nāradasya Guṇa-kathana
Catalogue of Nārada’s Virtues
असुरराज! अब तो मैं तुम्हारे पास न तो सोनेकी झारी, न छत्र और न चँवर ही देखता हूँ तथा ब्रह्माजीकी दी हुई वह दिव्य माला भी तुम्हारे गलेमें नहीं दिखायी देती है ।।
asurarāja! adya tvāṃ prati na suvarṇa-śarāvaṃ na chatraṃ na ca vyajane paśyāmi, brahmadattā sā divyā mālāpi tava kaṇṭhe na dṛśyate. (bhīṣma uvāca) tataḥ prahasya sa balir vāsavena samīritam | niśamya bhāva-gambhīraṃ surarājam athābravīt || (baliḥ uvāca) aho hi tava bāliśyam iha deva-gaṇādhipa | ayuktaṃ devarājasya tava kaṣṭam idaṃ vacaḥ || na tvaṃ paśyasi bhūjāraṃ na chatraṃ vyajane na ca | brahmadattāṃ ca me mālāṃ na tvaṃ drakṣyasi vāsava ||
ഹേ അസുരരാജാ! ഇപ്പോൾ നിന്റെ അടുത്ത് സ്വർണ്ണഭൃംഗാരം (ഝാരി) കാണുന്നില്ല; കുടയും ഇല്ല; ചാമരങ്ങളും ഇല്ല; ബ്രഹ്മദത്തമായ ആ ദിവ്യമാലയും നിന്റെ കഴുത്തിൽ കാണുന്നില്ല. ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—ഇന്ദ്രന്റെ ഭാവഗംഭീരമായ വാക്കുകൾ കേട്ട് രാജാവ് ബലി ചിരിച്ചു; പിന്നെ ദേവരാജനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു. ബലി പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവഗണാധിപാ! ഇവിടെ നീ കാണിക്കുന്ന ഈ ബാലിശത അത്ഭുതകരമാണ്. ദേവരാജനായിട്ടും മറ്റൊരാളെ വേദനിപ്പിക്കുന്ന ഇത്തരമൊരു കഠിനവാക്ക് നിനക്കു യോജിച്ചതല്ല. ഇന്ദ്രാ! ഇനി നീ എന്റെ സ്വർണ്ണഭൃംഗാരവും, എന്റെ കുടയും, എന്റെ ചാമരങ്ങളും, ബ്രഹ്മദത്തമായ ആ ദിവ്യമാലയും കാണുകയില്ല.
(भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even a powerful ruler must restrain speech: harsh, humiliating words are ethically improper, especially for one who claims dharmic authority. True nobility is shown in self-control and compassion, not in gloating over another’s loss of status.
Indra remarks that Bali no longer possesses or displays royal emblems (golden vessel, parasol, fans, Brahmā’s garland). Bali laughs and rebukes Indra, saying such painful speech is unworthy of the king of gods, and declares that Indra will not see those insignia now—highlighting the reversal of fortune and the moral fault in Indra’s taunting.