Shloka 35
बलीन्द्रसंवादः — Kāla, Anityatā, and the Limits of Agency
Mahābhārata 12.217
बिसतन्तुर्ययैवायमन्तःस्थ: सर्वतो बिसे | तृष्णातन्तुरनाद्यन्तस्तथा देहगत: सदा,जैसे कमलकी नालमें रहनेवाला तन्तु उसके सभी अंशोंमें फैला रहता है, उसी प्रकार अनादि एवं अनन्त वृष्णातन्तु सदा देहधारीके चित्तमें स्थित रहता है
bisatantur yayaivāyam antaḥsthaḥ sarvato bise | tṛṣṇātantur anādyantaḥ tathā dehāgataḥ sadā ||
താമരത്തണ്ടിനുള്ളിൽ വസിക്കുന്ന സൂക്ഷ്മതന്തു താമരനാരിൽ എല്ലായിടത്തും വ്യാപിക്കുന്നതുപോലെ, ആദിയും അന്തവും ഇല്ലാത്ത തൃഷ്ണാതന്തു ദേഹധാരിയുടെ അന്തഃകരണത്തിൽ സദാ നിലകൊണ്ട് സർവ്വത്ര വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Desire (tṛṣṇā) is subtle yet pervasive—like a hidden filament running through a lotus-stalk—and it continuously inhabits the embodied mind. Recognizing its all-pervading presence is essential for restraint, ethical clarity, and progress toward freedom from bondage.
In the Shanti Parva’s instruction on peace and right living, Bhishma teaches through a vivid natural metaphor. He explains to his listener that craving is not occasional or external; it is an inner thread spread throughout the embodied condition, shaping thought and conduct unless disciplined.