Shloka 31

बलीन्द्रसंवादः — Kāla, Anityatā, and the Limits of Agency

Mahābhārata 12.217

Devanagari script

कषायवर्जिति ज्ञानं येषामुत्पद्यते चलम्‌ । यान्ति ते5पि परॉल्लोकान्‌ विमुच्यन्ते यथाबलम्‌,जिन्हें राग आदि दोषोंसे रहित अस्थायी ज्ञान प्राप्त होता है, वे भी उत्तम लोकोंको प्राप्त होते हैं। तदनन्तर साधन-बलसे पूर्ण ज्ञान प्राप्त करके वे मोक्ष प्राप्त कर लेते हैं

Translation

രാഗാദി കഷായങ്ങൾ ഇല്ലാത്തതെങ്കിലും ചഞ്ചലമായ (അസ്ഥിരമായ) ജ്ഞാനം ആരിൽ ഉദിക്കുന്നു, അവർ പോലും ഉത്തമ ലോകങ്ങളിലേക്കു പോകുന്നു; പിന്നെ साधനബലമനുസരിച്ച് പൂർണ്ണജ്ഞാനം നേടി മോക്ഷം പ്രാപിക്കുന്നു.

Word by Word

कषायवर्जितम्free from passions/impurities

ज्ञानम्knowledge

येषाम्of whom/for whom

उत्पद्यतेarises/is produced

चलम्unstable/temporary

यान्तिgo/attain

तेthey

अपिalso/even

परान्higher/superior

लोकान्worlds/realms

विमुच्यन्तेare released/are freed

यथाaccording to/as

बलम्strength/capacity

Speaker

भीष्म उवाच

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Geographic Context

Meter (Chandas)

Sandhi Notes