Shloka 12
Bṛhaspati’s Counsel on Contentment
Santoṣa), Restraint, and Adroha (Non-injury
प्रजन॑ स्वेषु दारेषु मार्दवं हीरचापलम् । एवं धर्म प्रधानेष्टं मनु: स्वायम्भुवो5ब्रवीत्,किसीसे ट्रोह न करना, सत्य बोलना, (बलिवैश्वदेव कर्मद्वारा) समस्त प्राणियोंको यथायोग्य उनका भाग समर्पित करना, सबके प्रति दयाभाव बनाये रखना, मन और इन्द्रियोंका संयम करना, अपनी ही पत्नीसे संतान उत्पन्न करना तथा मृदुता, लज्जा एवं अचंचलता आदि गुणोंको अपनाना--ये श्रेष्ठ एवं अभीष्ट धर्म हैं--ऐसा स्वायम्भुव मनुका कथन है
prajanaṁ sveṣu dāreṣu mārdavaṁ hrīr acāpalam | evaṁ dharma-pradhāneṣṭaṁ manuḥ svāyambhuvo 'bravīt ||
ദേവസ്ഥാനൻ പറഞ്ഞു—സന്താനം സ്വന്തം ധർമ്മപത്നിയിലൂടെയേ ജനിപ്പിക്കണം; മൃദുത്വം, ലജ്ജ, ചാഞ്ചല്യമില്ലാത്ത സ്ഥിരത എന്നിവ വളർത്തണം. ഇതാണ് ധർമ്മത്തിന്റെ പ്രധാനവും അഭീഷ്ടവുമായ നയം എന്ന് സ്വായംഭുവ മനു പ്രസ്താവിച്ചു.
देवस्थान उवाच
Educational Q&A
The verse presents key virtues of dharma for a householder: procreation within lawful marriage, gentleness in conduct, modesty/propriety, and steady self-restraint without fickleness—citing Manu Svāyambhuva as authoritative support.
In the Śānti Parva’s instruction on righteous living, Devastāna speaks and reinforces ethical norms by quoting Manu Svāyambhuva, framing these qualities as ‘foremost’ and ‘most desired’ dharma.