Shloka 17
अध्याय १७८ — प्राणवायुगतिः तथा शारीराग्निव्यवस्था
Adhyāya 178 — The courses of prāṇa-vāyu and the regulation of the bodily fire
नान्तं सर्वविधित्सानां गतपूर्वोडस्ति कश्नन । शरीरे जीविते चैव तृष्णा मन्दस्य वर्धते,“कोई भी पहले कभी धन आदिके लिये होनेवाली सम्पूर्ण प्रवृत्तियोंका अन्त नहीं पा सका है। शरीर और जीवनके प्रति मूर्ख मनुष्यकी ही तृष्णा बढ़ती है
nāntaṃ sarvavidhitsānāṃ gatapūrvo 'sti kaścana | śarīre jīvite caiva tṛṣṇā mandasya vardhate ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—എല്ലാ തരത്തിലുള്ള ലാഭവും നേടണമെന്ന ആഗ്രഹം നയിക്കുന്ന അനന്തമായ ശ്രമങ്ങളുടെ അവസാനം ആരും ഒരിക്കലും കണ്ടിട്ടില്ല. എന്നാൽ ശരീരത്തോടും ജീവതത്തോടും ഉള്ള മൂഢന്റെ തൃഷ്ണ മാത്രം വർധിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു; തൃപ്തി അറിയാത്തതിനാൽ അത് വ്യാപിച്ചുകൊണ്ടേയിരിക്കുന്നു।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Desire for acquisition has no natural endpoint; the foolish person’s craving—especially attachment to body and life—keeps increasing. The ethical lesson is to cultivate discernment and restraint, recognizing that unchecked tṛṣṇā is inherently insatiable.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma and right conduct, Bhishma continues advising Yudhishthira. Here he warns against endless acquisitive striving and highlights how ignorance fuels growing attachment to bodily existence.