Shloka 30
अव्यक्त-मानस-सृष्टिवादः
Doctrine of Creation from the Unmanifest ‘Mānasa’
अन्यथा न तो सुहृद् सुख देनेमें समर्थ हैं, न शत्रु दुःख देनेमें समर्थ हैं, न तो बुद्धि धन देनेकी शक्ति रखती है और न धन ही सुख देनेमें समर्थ होता है ।। न बुद्धिर्धनलाभाय न जाड्यबमसमृद्धये । लोकपर्यायवृत्तान्तं प्राज्ञो जानाति नेतर:,न तो बुद्धि धनकी प्राप्तिमें कारण है, न मूर्खता निर्धनतामें, वास्तवमें संसारचक्रकी गतिका वृत्तान्त कोई ज्ञानी पुरुष ही जान पाता है, दूसरा नहीं
brāhmaṇa uvāca | anyathā na te suhṛdaḥ sukha-dāne samarthāḥ, na śatravaḥ duḥkha-dāne samarthāḥ; na buddhiḥ dhana-dāne śaktiṃ rakṣati, na ca dhanaṃ sukha-dāne samarthaṃ bhavati || na buddhiḥ dhana-lābhāya, na jāḍyaṃ asamṛddhaye | loka-paryāya-vṛttāntaṃ prājño jānāti na itaraḥ ||
ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു—ജനങ്ങൾ കരുതുന്നതുപോലെ അല്ല. സുഹൃത്തുകൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ സന്തോഷം നൽകാൻ കഴിവുള്ളവരല്ല; ശത്രുക്കൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ ദുഃഖം വരുത്താൻ കഴിവുള്ളവരല്ല. ബുദ്ധി സ്വയം ധനം നൽകാനുള്ള ശക്തിയുള്ളതല്ല; ധനവും നിർബന്ധമായി സന്തോഷം ഉറപ്പാക്കുന്നില്ല. ബുദ്ധി ധനലാഭത്തിന്റെ അനിവാര്യ കാരണമല്ല; ജഡത ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ അനിവാര്യ കാരണവും അല്ല. ലോകചക്രത്തിന്റെ തിരിവും ഫലങ്ങൾ എങ്ങനെ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു എന്ന വൃത്താന്തവും പ്രാജ്ഞൻ മാത്രമേ അറിയൂ; മറ്റുള്ളവർ അല്ല.
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
Happiness and sorrow are not ultimately controlled by friends or enemies, nor are wealth and poverty strictly determined by intelligence or stupidity. The verse points to the complex, cyclical order of worldly outcomes (loka-paryāya), which only the wise discern, encouraging humility and detachment from simplistic blame or pride.
A Brahmin speaker delivers a reflective instruction in the Śānti Parva, correcting common assumptions about causality in human life—who causes our joy or pain, and what causes prosperity or lack of it—by emphasizing deeper patterns governing worldly events.