Shloka 17
निर्वेदोपदेशः (Nirveda-Upadeśa) — Maṅki’s Dispassion and the Limits of Wealth-Seeking
इत्युक्त: प्रययौ राजन् गौतमो विगतक्लम: । फलान्यमृतकल्पानि भक्षयन् स यथेष्टत:,राजन्! उसके ऐसा कहनेपर गौतम वहाँसे चल दिया। उसकी सारी थकावट दूर हो चुकी थी। महाराज! मार्गमें तेजपातोंके वनमें, जहाँ चन्दन और अगुरुके वृक्षोंकी प्रधानता थी, विश्राम करता और इच्छानुसार अमृतके समान मधुर फल खाता हुआ वह बड़ी तेजीसे आगे बढ़ता चला गया
ity uktaḥ prayayau rājan gautamo vigataklamaḥ | phalāny amṛtakalpāni bhakṣayan sa yatheṣṭataḥ ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു— “രാജാവേ! ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ ഗൗതമൻ അവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു; അവന്റെ ക്ഷീണം മുഴുവനും അകന്നു. വഴിയിൽ തേജപാത ഇലകളുടെ സുഗന്ധം നിറഞ്ഞ തോട്ടങ്ങളിൽ—ചന്ദനവും അഗുരുവും ധാരാളമായിടങ്ങളിൽ—അവൻ വിശ്രമിച്ചു; ഇഷ്ടംപോലെ അമൃതസമാനമായ മധുരഫലങ്ങൾ ഭക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് വേഗത്തിൽ മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ascetic ideal of contentment and resilience: once inner burden (klama) is removed—often through right counsel or resolution—one proceeds steadily, taking simple, natural sustenance without excess, and continuing one’s dharmic course.
After being addressed in the preceding context, the sage Gautama sets out. His fatigue has vanished; he rests briefly in fragrant groves and eats nectar-like fruits as needed, then continues his journey swiftly.