Shloka 35
Śānti-parva 168: Śoka-nivṛtti-buddhi (The Cognition that Reduces Grief) and Piṅgalā’s Nairāśya
नवनीतं यथा दध्नस्तथा कामोडर्थधर्मत: । श्रेयस्तैलं हि पिण्याकाद् घृतं श्रेय उदश्वित: । श्रेय: पुष्पफलं काष्ठात् कामो धर्मार्थियोर्वर:
navanītaṃ yathā dadhnas tathā kāmo 'rthadharmataḥ | śreyas tailaṃ hi piṇyākād ghṛtaṃ śreya udaśvitaḥ | śreyaḥ puṣpaphalaṃ kāṣṭhāt kāmo dharmārthayor varaḥ ||
തൈരിന്റെ സാരം വെണ്ണയായതുപോലെ, ധർമ്മവും അർത്ഥവും എന്നിവയുടെ സാരം കാമമാണ്. പിണ്ണാക്കിനെക്കാൾ എണ്ണ ശ്രേഷ്ഠം; മോര്ക്കാൾ നെയ്യ് ശ്രേഷ്ഠം; വൃക്ഷത്തിന്റെ മരംക്കാൾ അതിന്റെ പൂവും ഫലവും ശ്രേഷ്ഠം—അതുപോലെ ധർമ്മവും അർത്ഥവും രണ്ടിലും കാമം ശ്രേഷ്ഠം.
भीमयेन उवाच
Educational Q&A
The verse argues, through everyday extraction metaphors (butter from curd, oil from oil-cake, ghee from buttermilk, fruit from wood), that kāma—desire/pleasure as a human aim—is the most ‘refined’ and motivating outcome among dharma and artha, because it is presented as what makes the other pursuits yield tangible satisfaction.
Within the didactic setting of Śānti Parva, Bhīma is depicted advancing a viewpoint about the hierarchy of life-goals (puruṣārthas), asserting the superiority of kāma over dharma and artha, and supporting his claim with persuasive analogies drawn from household and agrarian life.