Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

Adhyāya 159 — Dāna–Dakṣiṇā, Āpaddharma Measures, and Prāyaścitta Classifications

अन्तःक्रूरा वाड्मधुरा: कूपाश्छन्नास्तृणैरिव । धर्मवैतंसिका: क्षुद्रा मुष्णन्ति ध्वजिनो जगत्‌,वे दोष और क्रोधमें फँसकर शिष्टाचारको छोड़ देते हैं और ऊपरसे मीठे वचन बोलते हुए भी भीतरसे अत्यन्त कठोर हो जाते हैं। उनकी स्थिति घास-फूँससे ढके हुए कुएँके समान होती है। वे धर्मके नामपर संसारको धोखा देनेवाले क्षुद्र मनुष्य धर्मध्वजी होकर (धर्मका ढोंग फैलाकर) जगतको लूटते हैं

antaḥkrūrā vāṅmadhurāḥ kūpāś channās tṛṇair iva | dharmavaitāṃsikāḥ kṣudrā muṣṇanti dhvajino jagat ||

ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—ചിലർ ഉള്ളിൽ ക്രൂരരും വാക്കിൽ മധുരരുമാണ്; അവർ പുല്ലുകൊണ്ട് മൂടിയ കിണറുപോലെ. ധർമ്മത്തിന്റെ പേരിൽ കച്ചവടം ചെയ്യുന്ന ആ ക്ഷുദ്രർ, ധർമ്മധ്വജം ഉയർത്തി, ലോകത്തെ വഞ്ചിച്ച് കൊള്ളയടിക്കുന്നു.

अन्तःक्रूराःcruel within
अन्तःक्रूराः:
Karta
TypeAdjective
Rootअन्तःक्रूर
FormMasculine, Nominative, Plural
वाक्speech
वाक्:
Karana
TypeNoun
Rootवाच्
FormFeminine, Nominative, Singular
मधुराःsweet (in speech)
मधुराः:
Karta
TypeAdjective
Rootमधुर
FormMasculine, Nominative, Plural
कूपाःwells
कूपाः:
Karta
TypeNoun
Rootकूप
FormMasculine, Nominative, Plural
छन्नाःcovered
छन्नाः:
Karta
TypeAdjective
Rootछद्
FormMasculine, Nominative, Plural, Past passive participle (क्त)
तृणैःwith grass
तृणैः:
Karana
TypeNoun
Rootतृण
FormNeuter, Instrumental, Plural
इवlike/as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
धर्मवैतंसिकाःthose who make a show/ornament of dharma (hypocrites)
धर्मवैतंसिकाः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्मवैतंसिक
FormMasculine, Nominative, Plural
क्षुद्राःpetty, mean
क्षुद्राः:
Karta
TypeAdjective
Rootक्षुद्र
FormMasculine, Nominative, Plural
मुष्णन्तिsteal/rob
मुष्णन्ति:
TypeVerb
Rootमुष्
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
ध्वजिनःbanner-bearers; those bearing a (religious) flag/mark
ध्वजिनः:
Karta
TypeNoun
Rootध्वजिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
जगत्the world
जगत्:
Karma
TypeNoun
Rootजगत्
FormNeuter, Accusative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
K
kūpa (well)
T
tṛṇa (grass/straw)
D
dhvaja (banner/flag of dharma)

Educational Q&A

Outer piety and pleasant speech can mask inner cruelty; those who brandish ‘dharma’ as a public banner while lacking integrity become dangerous to society, exploiting trust and robbing others under a moral pretext.

In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on righteous conduct and governance. Here he warns against dharma-pretenders—people who appear virtuous but are inwardly harmful—using the image of a grass-covered well to show concealed danger.