Shloka 123
The Thirteen Inner Adversaries (Trayodaśa Doṣāḥ): Origins and Pacification
प्राणमात्रबला ये वै नैव ते बलिनो मता: । “मैं बलमें तुमसे बहुत बढ़-चढ़कर हूँ; अतः मुझे तुमसे भय नहीं मानना चाहिये। जो बुद्धिके बली होते हैं, वे ही बलिष्ठ माने जाते हैं। जिनमें केवल शारीरिक बल होता है, वे वास्तवमें बलवान् नहीं समझे जाते”
prāṇamātrabalā ye vai naiva te balino matāḥ |
ജീവൻ നിലനിർത്താനുള്ളത്ര മാത്രം ശരീരബലം ഉള്ളവർ യഥാർത്ഥത്തിൽ ബലവാന്മാരെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നില്ല. ബുദ്ധിബലം ഉള്ളവരാണ് ബലിഷ്ഠരെന്ന് സ്മൃതമാണ്.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Physical power alone is not true strength; genuine strength lies in buddhi—discernment, judgment, and self-control—so one should value wisdom over mere bodily might.
In Śānti Parva, Bhīṣma is instructing the listener on ethical governance and conduct, emphasizing that intimidation or pride based on physical force is misguided because real superiority is grounded in intelligence and right understanding.