Shloka 3
कपोत-लुब्धकसंवादः — Hunter’s Remorse and Renunciatory Resolve
भीष्म उवाच नैतच्छुत्वा55गमादेव तव धर्मानुशासनम् | प्रज्ञासमवहारो5यं कविभि: सम्भूतं मधु
bhīṣma uvāca | naitat śrutvāgamād eva tava dharmānuśāsanam | prajñā-samavahāro 'yaṃ kavibhiḥ sambhūtaṃ madhu ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—വത്സാ! ഞാൻ നിനക്കു നൽകിയ ഈ ധർമ്മോപദേശം വെറും ശാസ്ത്രം കേട്ട് അതുപോലെ ആവർത്തിച്ചതല്ല. പല പുഷ്പങ്ങളിലെ മകരന്ദത്തിൽ നിന്ന് തേൻചീറ്റികൾ തേൻ ശേഖരിക്കുന്നതുപോലെ, പല ഉറവിടങ്ങളിൽ നിന്ന് ഋഷി-വിദ്വാന്മാർ വിവേകസാരത്തെ സമാഹരിച്ചു ഈ നിധി രൂപപ്പെടുത്തിയതാണ്. ഇങ്ങനെ സമാഹരിച്ച ബോധങ്ങൾ പ്രതിസന്ധിക്കാലത്ത് ഉപകാരപ്പെടും; എല്ലാകാലത്തും എല്ലായിടത്തും വിവേചനമില്ലാതെ പ്രയോഗിക്കാനല്ല. അതിനാൽ നിന്റെ മനസ്സ് മോഹത്തിലോ വിഷാദത്തിലോ പതിക്കരുത്.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma emphasizes that dharma-teaching is not mere rote citation of scripture; it is a distilled compendium of practical wisdom gathered by sages from many sources, to be applied with discernment—especially in difficult situations—without falling into confusion or despair.
In the Shanti Parva’s instruction-setting, Bhishma continues advising the listener (contextually Yudhishthira) and clarifies the authority and purpose of his counsel: it is a carefully collected ‘honey’ of insights from learned tradition, meant for judicious use rather than rigid, universal application.