Shloka 65
Śaraṇāgatapālana—Prastāvanā
Protection of the Refuge-Seeker: Opening of the Kapota Narrative
मृदुरित्यवजानन्ति तीक्ष्ण इत्युद्धिजन्ति च । तीक्षणकाले भवेत् तीक्ष्णो मृदुकाले मृदुर्भवेत्,“राजा सदा कोमल रहे तो लोग उसकी अवहेलना करते हैं और सदा कठोर बना रहे तो उससे उद्विग्न हो उठते हैं, अत: जब कठोरता दिखाने का समय हो तो वह कठोर बने और जब कोमलतापूर्ण बर्ताव करनेका अवसर हो तो कोमल बन जाय
mṛdur ity avajānanti tīkṣṇa ity uddvijanti ca | tīkṣṇakāle bhavet tīkṣṇo mṛdukāle mṛdur bhavet ||
രാജാവ് എപ്പോഴും മൃദുവായാൽ ജനങ്ങൾ അവനെ അവഗണിക്കും; എപ്പോഴും കഠിനനായാൽ അവർ ഭീതിയും വിരക്തിയും കാണിക്കും. അതിനാൽ കഠിനത ആവശ്യമായ സമയത്ത് കഠിനനാകണം; മൃദുത ആവശ്യമായ സമയത്ത് മൃദുവാകണം.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Effective and righteous governance requires discernment: a king must balance gentleness and severity according to time and circumstance, avoiding both contempt born of constant softness and fear born of constant harshness.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on rāja-dharma (the duties of a king). Here he advises practical ethical conduct in rule: calibrating punishment and kindness to maintain order and public trust.