Shloka 9
आपद्धर्मनिर्णयः — विश्वामित्र-श्वपचसंवादः
Apaddharma Determination: Dialogue of Viśvāmitra and the Śvapaca
विग्रहं केन वा कुर्यात् संधिं वा केन योजयेत् । कथं वा शत्रुमध्यस्थो वर्तेत बलवानपि,किसके साथ विग्रह करे? अथवा किसके साथ संधि जोड़े और बलवान् पुरुष भी यदि शत्रुओंके बीचमें मिल जाय तो उसके साथ कैसा बर्ताव करे?
yudhiṣṭhira uvāca | vigrahaṃ kena vā kuryāt sandhiṃ vā kena yojayet | kathaṃ vā śatru-madhyastho varteta balavān api |
യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു— ആരോടാണ് വൈരം (വിഗ്രഹം) ചെയ്യേണ്ടത്, ആരോടാണ് സന്ധി ചേർക്കേണ്ടത്? ശക്തനായ ഒരാളും ശത്രുക്കളുടെ നടുവിൽ പെട്ടാൽ അവിടെ അവൻ എങ്ങനെ പെരുമാറണം?
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames a dharmic problem of rāja-nīti: conflict and alliance must be chosen with discernment, and even strength is not sufficient—one must know the proper conduct when surrounded by enemies, balancing prudence, restraint, and strategic judgment.
In Śānti Parva’s instruction on governance and ethics after the war, Yudhiṣṭhira asks for guidance on when to make war or peace and how a ruler (or capable person) should act if caught among hostile forces.