Shloka 64
Āśā-prabhava (आशाप्रभव) — On the Rise and Power of Hope/Expectation
Sumitra Itihāsa Begins
शीलस्य तत्त्वमिच्छामि वेत्तुं कौरवनन्दन । प्राप्पते च यथा शीलं त॑ं चोपायं वदस्व मे,भीष्मजी कहते हैं--'युधिष्ठिर! यों कहकर लक्ष्मी तथा वे शील आदि समस्त सदगुण इन्द्रके पास चले गये। इस कथाको सुनकर दुर्योधनने पुनः अपने पितासे कहा --'कौरवनन्दन! मैं शीलका तत्त्व जानना चाहता हूँ। शील जिस तरह प्राप्त हो सके, वह उपाय भी मुझे बताइये”
śīlasya tattvam icchāmi vettum kauravanandana | prāpyate ca yathā śīlaṃ taṃ copāyaṃ vadasva me ||
‘കൗരവനന്ദനാ! ശീലത്തിന്റെ തത്ത്വം അറിയാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ശീലം ലഭിക്കുന്ന ഉപായവും എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരുക.’
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse frames śīla (character/ethical conduct) as something with an underlying essence (tattva) and, crucially, as a quality that can be cultivated through specific means (upāya). It emphasizes practical moral formation, not just theoretical praise of virtue.
Within Bhīṣma’s instruction in the Śānti Parva, the listener asks to be taught what śīla truly is and how it is acquired—seeking both definition and method, i.e., a guide for transforming conduct into stable virtue.