Daṇḍa-svarūpa-nirūpaṇa
The Nature, Forms, and Function of Daṇḍa
नित्यमुद्यतदण्ड: स्यादाचरेदप्रमादत: । लोके चायव्ययौ दृष्टवा बृहद्वृक्षमिवास्रवत्,वह सदा अपराधियोंको दण्ड देनेके लिये उद्यत रहे, प्रत्येक कार्य सावधानीके साथ करे, लोगोंके आय-व्यय देखकर ताड़के वृक्षसे रस निकालनेकी भाँति उनसे धनरूपी रस ले (अर्थात् जैसे उस रसके लिये पेड़को काट नहीं दिया जाता, उसी प्रकार प्रजाका उच्छेद न करे)
nityam udyatadaṇḍaḥ syād ācaret apramādataḥ | loke cāyavyayau dṛṣṭvā bṛhadvṛkṣam ivāsravat ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—രാജാവ് നിത്യവും ദണ്ഡം പ്രയോഗിക്കാൻ സന്നദ്ധനായിരിക്കണം; എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും അപ്രമാദത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കണം. ജനങ്ങളുടെ വരവ്-ചെലവ് നോക്കി, മഹാവൃക്ഷത്തിൽ നിന്ന് നീർ എടുക്കുന്നതുപോലെ യഥോചിതമായി നികുതി-രസം കൈക്കൊള്ളണം—ഉറവിടം നശിപ്പിക്കാതെ; അഥവാ പ്രജയെ നാശത്തിലേക്ക് തള്ളരുത്.
भीष्म उवाच