Shloka 17
Daṇḍa-svarūpa-nirūpaṇa
The Nature, Forms, and Function of Daṇḍa
एवं मयूरवद् राजा स्वराज्यं परिपालयेत् | आत्मवृद्धिकरीं नीतिं विदधीत विचक्षण:,इसी प्रकार बुद्धिमान् राजा अपने स्थानकी रक्षा करनेवाले मोरके समान अपने राज्यका भलीभाँति पालन करे तथा उसी नीतिका आश्रय ले, जो अपनी उन्नतिमें सहायक हो
evaṁ mayūravad rājā svarājyaṁ paripālayet | ātmavṛddhikarīṁ nītiṁ vidadhīta vicakṣaṇaḥ ||
മയിൽ ജാഗ്രതയോടെ തന്റെ സ്ഥലം കാക്കുന്നതുപോലെ, വിവേകമുള്ള രാജാവ് തന്റെ രാജ്യത്തെ സൂക്ഷ്മമായി സംരക്ഷിച്ച് ഭരിക്കണം. തന്റെ ബലം, പ്രതിഷ്ഠ, സമൃദ്ധി എന്നിവ വർധിപ്പിച്ച് ഭരണത്തെ സുരക്ഷിതവും ക്രമബദ്ധവുമാക്കുന്ന രാജനീതിയേ അവൻ ആശ്രയിക്കണം.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A king must vigilantly protect and administer his own realm, and he should adopt prudent policies (nīti) that strengthen his stability and prosperity—advancement here means securing the kingdom through wise, beneficial governance.
In the Shanti Parva’s instruction on kingship (rājadharma), Bhishma continues advising the ruler on practical governance, using the peacock as an illustrative comparison for alert protection of one’s domain and the adoption of growth-supporting policy.