Shloka 14
Vetasa-Nīti: The Reed and the Flood (वेतस-नीति)
एवमेव यदा विद्वान् मन्यते5तिबलं रिपुम् | संश्रयेद् वैतसीं वृत्तिमेतत् प्रज्ञानलक्षणम्,इस प्रकार विद्वान् राजा जब शत्रुके बलको अपनेसे अधिक समझे, तब बेंतका ही ढंग अपना ले; अर्थात् उसके सामने नतमस्तक हो जाय। यही बुद्धिमानीका लक्षण है
evam eva yadā vidvān manyate ’tibalaṁ ripum | saṁśrayed vaitasīṁ vṛttim etat prajñānalakṣaṇam ||
അതുപോലെ, വിദ്യാവാൻ രാജാവ് ശത്രുവിനെ തനിക്കാൾ അതിബലവാനെന്ന് കരുതുമ്പോൾ, അവൻ ‘വൈതസീ’—ചെറുനാരങ്ങ/നാണൽപോലെ വളയുന്ന—വൃത്തിയെ ആശ്രയിക്കണം; അർത്ഥം, കുറേക്കാലം അവന്റെ മുമ്പിൽ തലകുനിച്ച് വഴങ്ങുക. ഇതാണ് പ്രജ്ഞയുടെ ലക്ഷണം.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
When confronted with an overwhelmingly stronger enemy, wisdom lies in flexible, non-confrontational conduct—temporarily yielding like a reed that bends—so that one preserves strength and opportunity rather than courting ruin.
In the Śānti Parva’s instruction on kingship and policy, Bhīṣma teaches principles of statecraft: he advises that a discerning ruler should assess relative power realistically and, if outmatched, adopt a humble, accommodating stance as a strategic and ethical form of prudence.