Shloka 43
Vyāghra–Gomāyu Saṃvāda (व्याघ्रगोमायु संवाद) — Testing Character Beneath Appearances
Devanagari script
व्युत्थानं च विकांक्षद्धिः कथाभि: प्रतिलोभ्यते । धनेन महता चैव बुद्धिरस्य विलोभ्यते,उनकी यही इच्छा थी कि सियार भी डिग जाय; इसलिये वे तरह-तरहकी बातोंमें उसे फुसलाते और बहुत-सा धन देनेका लोभ देकर उसकी बुद्धिको प्रलोभनमें फँसाना चाहते थे
Transliteration
vyutthānaṁ ca vikāṅkṣaddhiḥ kathābhiḥ pratilobhyate | dhanena mahatā caiva buddhir asya vilobhyate ||
Translation
കുറുക്കൻ തന്റെ ദൃഢനിലപാടിൽ നിന്ന് വഴുതിപ്പോകണമെന്നായിരുന്നു അവരുടെ ആഗ്രഹം; അതിനാൽ പലവിധ വാക്കുകളാൽ അവനെ വശീകരിക്കുകയും, മഹത്തായ ധനലാഭത്തിന്റെ മോഹം കാട്ടി അവന്റെ ബുദ്ധിയെ പ്രലോഭനത്തിൽ കുടുക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്തു.
Word by Word
व्युत्थानम्rising up; exertion; initiative
व्युत्थानम्:
Karma
TypeNoun
Rootव्युत्थान
FormNeuter, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
विकाङ्क्षत्desiring; wishing
विकाङ्क्षत्:
Karta
TypeVerb
Rootवि + काङ्क्ष्
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
धिःintelligence; mind
धिः:
Karta
TypeNoun
Rootधि
FormFeminine, Nominative, Singular
कथाभिःwith stories; by talks
कथाभिः:
Karana
TypeNoun
Rootकथा
FormFeminine, Instrumental, Plural
प्रतिलोभ्यतेis enticed; is lured
प्रतिलोभ्यते:
TypeVerb
Rootप्रति + लुभ्
FormPresent (Lat), Passive, 3rd, Singular
धनेनby wealth; with money
धनेन:
Karana
TypeNoun
Rootधन
FormNeuter, Instrumental, Singular
महताgreat; large
महता:
Karana
TypeAdjective
Rootमहत्
FormNeuter, Instrumental, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
एवindeed; just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
बुद्धिःintellect; understanding
बुद्धिः:
Karta
TypeNoun
Rootबुद्धि
FormFeminine, Nominative, Singular
अस्यof him; his
अस्य:
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
विलोभ्यतेis tempted; is seduced
विलोभ्यते:
TypeVerb
Rootवि + लुभ्
FormPresent (Lat), Passive, 3rd, Singular
Speaker
शार्टूल उवाच
Characters & Entities
श
शार्टूल (Śārṭūla, the speaker)स
सियार (jackal, implied by the Hindi gloss)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes