Shloka 5
Satya–Anṛta Viveka (Discrimination between Truth and Falsehood) | सत्य–अनृत विवेकः
Devanagari script
भवेत् सत्यं न वक्तव्यं वक्तव्यमनृतं भवेत् । यत्रानृतं भवेत् सत्यं सत्यं वाप्यनृतं भवेत्,जहाँ झूठ ही सत्यका काम करे (किसी प्राणीको संकटसे बचावे) अथवा सत्य ही झूठ बन जाय (किसीके जीवनको संकटमें डाल दे); ऐसे अवसरोंपर सत्य नहीं बोलना चाहिये। वहाँ झूठ बोलना ही उचित है
Translation
എവിടെ അസത്യം തന്നെ സത്യത്തിന്റെ ഫലം വരുത്തുന്നുവോ (ഒരു ജീവനെ അപകടത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കുന്നുവോ), അല്ലെങ്കിൽ സത്യം തന്നെ അസത്യത്തിന്റെ ഫലം വരുത്തുന്നുവോ (ആരുടെയെങ്കിലും ജീവനെ അപകടത്തിലാക്കുന്നുവോ), അത്തരം അവസരങ്ങളിൽ സത്യം പറയരുത്; അവിടെ അസത്യം പറയുന്നതാണ് യുക്തം.
Word by Word
भवेत्may be / should be
भवेत्:
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ्, प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
सत्यम्truth
सत्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसक, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
वक्तव्यम्to be spoken / should be said
वक्तव्यम्:
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formतव्यत् (gerundive), नपुंसक, प्रथमा, एकवचन, कर्तरि/कर्मणि-भाव (to be said)
वक्तव्यम्to be spoken / should be said
वक्तव्यम्:
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formतव्यत् (gerundive), नपुंसक, प्रथमा, एकवचन, कर्तरि/कर्मणि-भाव (to be said)
अनृतम्untruth / falsehood
अनृतम्:
Karta
TypeNoun
Rootअनृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसक, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
भवेत्may be / should be
भवेत्:
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ्, प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयत्र
अनृतम्untruth / falsehood
अनृतम्:
Karta
TypeNoun
Rootअनृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसक, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
भवेत्may be / should be
भवेत्:
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ्, प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
सत्यम्truth
सत्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसक, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
सत्यम्truth
सत्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसक, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
अपिalso / even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
अनृतम्untruth / falsehood
अनृतम्:
Karta
TypeNoun
Rootअनृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसक, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
भवेत्may be / should be
भवेत्:
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ्, प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes