Shloka 4
शकुनि (हिरण्मय-पक्षी) उपदेशः — Vighasāśin and the Difficulty of Gārhasthya
तानाबभाषे भगवान् पक्षी भूत्वा हिरण्मय: । सुदुष्करं मनुष्यैश्व यत् कृतं विघसाशिभि:,भगवान् इन्द्र सुवर्णमय पक्षीका रूप धारण करके वहाँ आये और उनसे इस प्रकार कहने लगे--“यज्ञशिष्ट अन्न भोजन करनेवाले श्रेष्ठ पुरुषोंने जो कर्म किया है, वह दूसरोंसे होना अत्यन्त कठिन है। उनका यह कर्म बड़ा पवित्र और जीवन बहुत उत्तम है। वे धर्मपरायण पुरुष सफलमनोरथ हो श्रेष्ठ गतिको प्राप्त हुए हैं!
tān ābabhāṣe bhagavān pakṣī bhūtvā hiraṇmayaḥ | suduṣkaraṃ manuṣyaiś ca yat kṛtaṃ vighasāśibhiḥ ||
അപ്പോൾ ഭഗവാൻ ഇന്ദ്രൻ സ്വർണമയ പക്ഷിരൂപം ധരിച്ചു അവരോട് പറഞ്ഞു—“യജ്ഞശിഷ്ട അന്നം ആശ്രയിച്ച് ജീവിക്കുന്ന മഹന്മാർ ചെയ്ത ആചാരം സാധാരണ മനുഷ്യർക്കു അത്യന്തം ദുഷ്കരം. ആ കർമ്മം പുണ്യമയമാണ്; അവരുടെ ജീവിതം പ്രശംസനീയം.”
अजुन उवाच
Educational Q&A
The verse praises disciplined, dharma-centered living: those who sustain themselves on what remains after sacrificial offering (vighasa) embody restraint and purity, and such conduct—hard for most people—leads to fulfilled aims and an elevated spiritual destiny.
A divine being appears in the striking guise of a radiant golden bird and addresses a group, commending the exceptional difficulty and sanctity of the practice followed by those who eat only sacrificial remnants, and affirming their successful attainment of a higher state.