Shloka 18
शकुनि (हिरण्मय-पक्षी) उपदेशः — Vighasāśin and the Difficulty of Gārhasthya
एतद्वो<स्तु तपोयुक्त ददामीत्यूषिचोदितम् । तस्मात् तत् तद् व्यवस्थानं तपस्वितप उच्यते,मन्त्रद्र्ट ऋषिने एक मन्त्रमें कहा है कि “यह यज्ञरूप कर्म तुम सब यजमानोंद्वारा सम्पादित हो, परंतु यह होना चाहिये तपस्यासे युक्त। तुम इसका अनुष्ठान करोगे तो मैं तुम्हें मनोवांछित फल प्रदान करूँगा।” अत: उन-उन वैदिक कर्मामें पूर्णतः: संलग्न हो जाना ही तपस्वीका “तप” कहलाता है
etad vo 'stu tapoyuktaṁ dadāmīty ūṣicoditam | tasmāt tat tad vyavasthānaṁ tapasvitapa ucyate |
“ഇത് നിങ്ങള്ക്ക് തപസ്സോടുകൂടിയതാകട്ടെ; ഞാൻ (ഇഷ്ട) ഫലം നൽകുന്നു”—എന്ന് മന്ത്രദ്രഷ്ടാ ഋഷി പ്രസ്താവിച്ചു. അതിനാൽ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട ഓരോ വൈദിക കർമത്തിലും അചഞ്ചലമായി നിലകൊള്ളുന്നതുതന്നെ തപസ്വിയുടെ ‘തപസ്’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു।
अजुन उवाच
Educational Q&A
Tapas is not only physical austerity; for a practitioner it can mean unwavering, disciplined adherence to one’s prescribed Vedic duties—especially sacrificial action—performed with inner restraint and seriousness, which becomes the basis for receiving the intended fruits.
A seer’s pronouncement is cited: the rite should be performed ‘with tapas,’ and the fruits will be granted. From this, the text concludes that fully committing oneself to the proper performance of those specific rites is itself the ascetic’s tapas.