Shloka 11
Nakula’s Engagement with Citra-sena and Karṇa’s Sons; Śalya Re-stabilizes the Kaurava Host
पादातानवमृद्नन्तो रथवारणवाजिन: । रणमध्ये व्यदृश्यन्त कुर्वन्तोी महदाकुलम्,समरांगणके बीच बहुत-से रथ, हाथी और घोड़े पैदल योद्धाओंको कुचलते तथा सबको अत्यन्त व्याकुल करते हुए दृष्टिगोचर होते थे
pādātān avamṛdnanto rathavāraṇavājinaḥ | raṇamadhye vyadṛśyanta kurvanto mahad ākulam ||
യുദ്ധത്തിന്റെ നടുവിൽ രഥങ്ങളും ആനകളും കുതിരകളും പാദസൈനികരെ ചവിട്ടിമെതിച്ച്, സർവത്ര മഹാ കലഹവും ആശയക്കുഴപ്പവും വിതറി ദൃശ്യമായിരുന്നു।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the brutal asymmetry of war: powerful war-units (chariots, elephants, horses) crush vulnerable foot-soldiers, producing widespread turmoil. Ethically, it highlights how battle, even when framed within kṣatriya-duty, unleashes suffering and disorder that engulf combatants indiscriminately.
Sañjaya describes the scene in the thick of combat: chariots, elephants, and horses surge through the battlefield, trampling infantry and creating intense confusion and panic across the fighting lines.