Shloka 296
Duryodhana’s Post-Duel Lament and Instructions (भग्नसक्थस्य विलापः)
कर्तव्यं सात्वतां श्रेष्ठ पाण्डवानां हितार्थिना । “हमारे पितामह श्रीकृष्णद्वैपायन भगवान् व्यास भी वहीं होंगे। महाबाहो! सात्वतवंशके श्रेष्ठ पुरछुष। आप पाण्डवोंके हितैषी हैं। आपको सब प्रकारसे गान्धारी देवीके क्रोधको शान्त कर देना चाहिये'
kartavyaṃ sātvatāṃ śreṣṭha pāṇḍavānāṃ hitārthinā | asmākaṃ pitāmahaḥ śrīkṛṣṇadvaipāyanaḥ bhagavān vyāso 'pi tatraiva bhaviṣyati | mahābāho sātvatavaṃśake śreṣṭha puruṣottama | tvaṃ pāṇḍavānāṃ hitaiṣī | tvayā sarvathā gāndhārīdevyāḥ krodhaḥ śāntayitavyaḥ ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— ഹേ സാത്വതശ്രേഷ്ഠാ! പാണ്ഡവരുടെ ഹിതം ആഗ്രഹിക്കുന്ന നീ ചെയ്യേണ്ട കര്ത്തവ്യം നിർവ്വഹിക്കണം. നമ്മുടെ പിതാമഹനായ ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണദ്വൈപായന വ്യാസനും അവിടെ തന്നെയുണ്ടാകും. മഹാബാഹോ! സാത്വതവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠാ, പുരുഷോത്തമാ! നീ പാണ്ഡവരുടെ ഹിതൈഷിയാകയാൽ, എല്ലാ വിധത്തിലും ദേവി ഗാന്ധാരിയുടെ ക്രോധം ശമിപ്പിക്കേണ്ടതാണ്।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even after victory, dharma requires active concern for the defeated and grieving; a leader or guide must prevent anger from turning into further harm by seeking reconciliation and calming righteous fury through wise, compassionate action.
Vaiśampāyana urges Kṛṣṇa—described as the foremost of the Sātvatas and a well-wisher of the Pāṇḍavas—to take responsibility for pacifying Gāndhārī’s anger in the war’s aftermath, noting that the sage Vyāsa will also be present.