Shloka 26
Duryodhana-patana-anuśocana
The Fall of Duryodhana and the Contest of Restraint
Devanagari script
अन्योन्यं तौ जिघांसन्तौ प्रवीरौ पुरुषर्षभौ । युयुधाते गरुत्मन्तौ यथा नागामिषैषिणौ,जैसे दो गरुड़ किसी सर्पके मांसको पानेकी इच्छासे परस्पर लड़ रहे हों, उसी प्रकार एक-दूसरेके वधकी इच्छावाले वे दोनों पुरुषप्रवर प्रमुख वीर भीमसेन और दुर्योधन आपसमें जूझ रहे थे
Translation
പരസ്പരം വധിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ ഉരുകിയ ആ രണ്ടു പ്രധാനം വീരന്മാർ—പുരുഷശ്രേഷ്ഠന്മാരായ ഭീമസേനനും ദുര്യോധനനും—നാഗമാംസം തേടി രണ്ട് ഗരുഡന്മാർ തമ്മിൽ പോരാടുന്നതുപോലെ പരസ്പരം ഏറ്റുമുട്ടി.
Word by Word
अन्योन्यम्mutually, each other
अन्योन्यम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअन्योन्य
Formavyaya (adverbial accusative usage)
तौthose two
तौ:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine, nominative, dual
जिघांसन्तौwishing to kill
जिघांसन्तौ:
Karta
TypeVerb
Rootहन् (धातु) → जिघांस् (desiderative stem)
Formpresent active participle (parasmaipada), masculine nominative dual
प्रवीरौeminent heroes
प्रवीरौ:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रवीर
Formmasculine, nominative, dual
पुरुषर्षभौbulls among men, best of men
पुरुषर्षभौ:
Karta
TypeNoun
Rootपुरुषर्षभ
Formmasculine, nominative, dual
युयुधातेthey fought
युयुधाते:
TypeVerb
Rootयुध्
Formimperfect (laṅ), 3rd person, dual, middle voice (ātmanepada)
गरुत्मन्तौtwo Garuḍas
गरुत्मन्तौ:
Karta
TypeNoun
Rootगरुत्मन्त्
Formmasculine, nominative, dual
यथाas, like
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
Formavyaya
नागामिषैषिणौseeking serpent-flesh
नागामिषैषिणौ:
Karta
TypeAdjective
Rootनागामिषैषिन्
Formmasculine, nominative, dual
Speaker
वायुदेव उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes