Shloka 30
Vāg-yuddha and Nimitta-darśana before the Gadāyuddha
Verbal Duel and Omens
सदृशौ तौ महाराज मधुकैटभयोर्युधि । उभौ सदृशकर्माणौ तथा सुन्दोपसुन्दयो:,महाराज! शत्रुओंको संताप देनेवाले वे दोनों महाबली वीर यमराज, इन्द्र, वरुण, श्रीकृष्ण, बलराम, कुबेर, मधु, कैटभ, सुन्द, उपसुन्द, राम, रावण तथा बालि और सुमग्रीवके समान पराक्रम दिखानेवाले थे तथा काल एवं मृत्युके समान जान पड़ते थे
sadbau tau mah1r1ja madhukai abhyor yudhi | ubhau sadbakarm1bau tath1 sundopasundayo25 ||
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—മഹാരാജാവേ! യുദ്ധത്തിൽ ആ ഇരുവരും മധു–കൈടഭന്മാരെപ്പോലെ സമാനരായിരുന്നു; പ്രവൃത്തികളിൽ സുന്ദ–ഉപസുന്ദന്മാരെപ്പോലെ തുല്യരും. രണക്രോധത്തിൽ ജ്വലിച്ച് ശത്രുക്കൾക്ക് താപം വരുത്തുന്ന ആ മഹാബലവീരർ തങ്ങളുടെ പരാക്രമത്തിന്റെ അളവിൽ കാലവും മരണവും പോലെ ഭയങ്കരരായി തോന്നി.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how war magnifies human power into something seemingly superhuman, using mythic pairs as measures. Ethically, it underscores the terrifying impersonality of battle: prowess can resemble K1la (Time) and Mtyu (Death), reminding the listener that unchecked martial force inspires dread as much as admiration.
Sanjaya reports to the king that two opposing warriors (contextually, a matched pair in the battle) were evenly matched and performed comparable feats. He conveys their equality and ferocity through well-known mythological analogies: Madhu-Kai abha and Sunda-Upasunda.