Shloka 39
शल्यस्य सेनापत्याभ्युपगमः | Śalya’s Acceptance of Command
“निश्चय ही युद्धमें प्राण देनेवालोंकी ओर अप्सराएँ बड़ी प्रसन्नतासे निहारा करती हैं। पितृगण उन्हें अवश्य ही देवताओं-की सभामें सम्मानित होते देखते हैं। वे स्वर्गमें अप्सराओंसे घिरकर आनन्दित होते देखे जाते हैं ।। पन्थानममरैर्यान्तं शूरैश्वैवानिवर्तिभि: । अपि तत्संगतं मार्ग वयमध्यारुहेमहि,“देवता तथा युद्धमें पीठ न दिखानेवाले शूरवीर जिस मार्गसे जाते हैं, क्या उसी मार्गपर अब हमलोग भी वृद्ध पितामह, बुद्धिमान् आचार्य द्रोण, जयद्रथ, कर्ण तथा दुःशासनके साथ आरूढ़ होंगे?
sañjaya uvāca |
niścaya hi yuddhe prāṇa-dāyināṁ prati apsarasaḥ prītāḥ samantān nirīkṣante |
pitaras tān niyataṁ devānāṁ sabhāyāṁ satkṛtān paśyanti |
te svarge apsarobhiḥ parivṛtā ānanditā dṛśyante ||
panthānam amarair yāntaṁ śūraiś caivānivartibhiḥ |
api tat-saṅgataṁ mārgaṁ vayam adhyāruhemahi |
vṛddha-pitāmahaṁ buddhimantam ācārya-droṇam jayadratham karṇam duḥśāsanaṁ ca saha ||
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—നിശ്ചയമായും യുദ്ധത്തിൽ പ്രാണം ത്യജിക്കുന്നവരെ അപ്സരസ്സുകൾ മഹാ സന്തോഷത്തോടെ നോക്കുന്നു. പിതൃഗണം അവരെ ദേവസഭയിൽ തീർച്ചയായും ആദരിക്കപ്പെട്ടവരായി കാണുന്നു. സ്വർഗത്തിൽ അപ്സരസ്സുകൾ ചുറ്റിനിന്ന് അവർ ആനന്ദിക്കുന്നതായി ദൃശ്യമാകുന്നു. അമരന്മാരും യുദ്ധത്തിൽ ഒരിക്കലും പിൻമാറാത്ത സ്ഥിരവീരന്മാരും പോകുന്ന അതേ പാതയിലേക്കു—നാം കൂടി ഇപ്പോൾ കയറണമോ?
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage frames death in righteous battle as leading to honor in the divine realm: steadfast, non-retreating warriors are envisioned as attaining a celebrated posthumous state, reinforcing the kshatriya ideal of courage and resolve.
Sanjaya describes the heavenly reward believed to await those who die in battle, then voices a rhetorical, forward-looking question about whether they too will soon follow that same path—naming major Kaurava figures such as Bhishma, Drona, Jayadratha, Karna, and Duhshasana.