Shloka 24
शल्यस्य सेनापत्याभ्युपगमः | Śalya’s Acceptance of Command
युधिष्ठिरं कथं पश्चादनुयास्यामि दासवत् । “समस्त राजाओंके ऊपर सूर्यके समान प्रकाशित होकर अब दासकी भाँति युधिष्ठिरके पीछे-पीछे कैसे चलूँगा? ।। कथं भुक््त्वा स्वयं भोगान् दत्त्वा दायांश्व॒ पुष्कलान्
yudhiṣṭhiraṃ kathaṃ paścād anuyāsyāmi dāsavat | samasta-rājānām upari sūrya iva prakāśitvā idānīṃ dāsavat yudhiṣṭhirasya pṛṣṭhataḥ pṛṣṭhataḥ kathaṃ caliṣyāmi || kathaṃ bhuktvā svayaṃ bhogān dattvā dāyāṃś ca puṣkalān |
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—ഞാൻ യുദ്ധിഷ്ഠിരന്റെ പിന്നാലെ ദാസനെപ്പോലെ എങ്ങനെ നടക്കും? സ്വയം ഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിക്കുകയും, മറ്റുള്ളവർക്ക് സമൃദ്ധമായ പങ്കുകൾ നൽകുകയും ചെയ്തവൻ, ഇത്തരമൊരു മറിച്ചുപോകൽ എങ്ങനെ അംഗീകരിക്കും?
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical tension between former status and present duty: one who once stood ‘like the sun over kings’ struggles to accept humility and subordination. It points to the need to restrain pride and accept rightful order when fortune and power change.
Sañjaya voices a protest born of humiliation and shock at changed circumstances: after having enjoyed royal eminence and distributed generous portions, he cannot imagine walking behind Yudhiṣṭhira like a servant. The speech reflects the psychological and political upheaval surrounding the war’s outcomes.