Shloka 97
Kārttikeya-Abhiṣecana: Mātṛgaṇa-Nāma Saṃkīrtana and Skanda’s Commission
कृष्णा निर्मासवक्त्राश्च दीर्घपृष्ठास्तनूदरा: । स्थूलपृष्ठा हस्वपृष्ठा: प्रलम्बोदरमेहना:,कोई काले थे, किन्हींके मुखपर मांसरहित हड्डियोंका ढाँचामात्र था। किन्हींकी पीठ बहुत बड़ी थी और पेट भीतरको धँसा हुआ था। किन्हींकी पीठ मोटी और किन्हींकी छोटी थी। किन्हींके पेट और मूत्रेन्द्रिय दोनों बड़े थे
kṛṣṇā nirmāṃsavaktrāś ca dīrghapṛṣṭhāstanūdarāḥ | sthūlapṛṣṭhā hrasvapṛṣṭhāḥ pralambodaramehanāḥ ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ചിലർ കറുത്തവരായിരുന്നു; ചിലരുടെ മുഖത്ത് മാംസം ഇല്ലാതെ അസ്ഥികളുടെ ഘടന മാത്രം തെളിഞ്ഞു കണ്ടു. ചിലർക്കു നീണ്ട പൃഷ്ഠവും ഉള്ളിലോട്ടു ഒതുങ്ങിയ ഉദരവും ഉണ്ടായിരുന്നു; ചിലർ സ്ഥൂലപൃഷ്ഠർ, ചിലർ ഹ്രസ്വപൃഷ്ഠർ; ചിലർക്കു ഉദരവും മൂത്രേന്ദ്രിയവും രണ്ടും വലുതായിരുന്നു.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse functions as a moral shock: it highlights the grotesque bodily degradation associated with violence and its aftermath, discouraging any glorification of war and prompting compassion and ethical reflection on the consequences of adharma and cruelty.
Vaiśampāyana describes a terrifying sight of beings with distorted, skeletal, and abnormal bodies—an image used to convey the grim atmosphere surrounding the events in Shalya Parva and the dreadful consequences that follow the great war.