Shloka 85
Kārttikeya-Abhiṣecana: Mātṛgaṇa-Nāma Saṃkīrtana and Skanda’s Commission
पारावतमुखाश्चान्ये तथा वृषमुखा: परे । कोकिलाभाननाश्षान्ये श्येनतित्तिरिकानना:,कुछ पार्षदोंके मुख कबूतर, बैल, कोयल, बाज और तीतरोंके समान थे
pārāvatamukhāścānye tathā vṛṣamukhāḥ pare | kokilābhānanāś cānye śyenatittirikānanāḥ ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ചില പരിഷദന്മാർക്ക് പ്രാവിന്റെ പോലെയുള്ള മുഖങ്ങൾ; മറ്റുചിലർക്കു കാളയുടെ പോലെയുള്ള മുഖങ്ങൾ. ചിലർക്കു കുയിലിന്റെ പോലെയുള്ള മുഖങ്ങൾ; മറ്റുചിലർക്കു ശ്യേന (പരുന്ത്)യും തിത്തിരി (പാർട്രിഡ്ജ്)യും പോലെയുള്ള മുഖങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse primarily serves a descriptive purpose: it highlights the uncanny, non-human features of a retinue, suggesting the presence of forces beyond ordinary human society. Ethically, such imagery in the epic often frames war and its surrounding events as occurring under vast cosmic and unseen influences, urging humility about human control.
Vaiśampāyana is describing a group of attendants (pārṣadas) whose faces resemble various animals and birds—pigeons, bulls, cuckoos, hawks, and partridges—emphasizing a strange, supernatural atmosphere around the events being narrated in the Shalya Parva.