Shloka 83
Kārttikeya-Abhiṣecana: Mātṛgaṇa-Nāma Saṃkīrtana and Skanda’s Commission
भीमा गजाननाश्रैव तथा नक्रमुखाश्न ये । गरुडानना: कड़्कमुखा वृककाकमुखास्तथा
bhīmā gajānanaś caiva tathā nakramukhāś ca ye | garuḍānanāḥ kaṅkamukhā vṛkakākamukhās tathā ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—അവിടെ ഭയാനകമായ മറ്റുചില സത്ത്വങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു: ചിലർക്കു ആനമുഖം, ചിലർക്കു മുതലപോലെയുള്ള വായ്. ചിലർക്കു ഗരുഡമുഖം, ചിലർക്കു കങ്ക (കൊക്ക്/ബക) പോലെയുള്ള കൊക്ക്, മറ്റുചിലർക്കു ചെന്നായയും കാക്കയും പോലെയുള്ള മുഖങ്ങൾ.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how war and adharma-filled violence generate an atmosphere of भय (terror) and अशुभ-लक्षण (inauspicious signs). By depicting monstrous, predatory faces, the narrative suggests that when righteousness collapses, the world appears distorted and threatening—serving as a moral warning about the consequences of unchecked aggression.
Vaiśaṃpāyana is describing terrifying beings/forms seen in the war context—figures with animal and bird faces (elephant, crocodile, Garuḍa, heron, wolf, crow). The description intensifies the scene’s dread and signals ominous conditions surrounding the conflict.