Shloka 40
कार्त्तिकेयाभिषेकः — Consecration of Kārttikeya and the Enumeration of His Retinue
इस प्रकार अपने-आपको चार स्वरूपोंमें प्रकट करके अद्भुत दिखायी देनेवाले प्रभावशाली भगवान् स्कन्द जहाँ रुद्र थे, उधर ही गये। विशाख उस ओर चल दिये, जिस ओर गिरिराजनन्दिनी उमा देवी बैठी थीं ।। शाखो ययौ स भगवान् वायुमूर्तिविं भावसुम् । नैगमेयो5गमद् गड़ां कुमार: पावकप्रभ:,वायुमूर्ति भगवान् शाख अग्निके पास और अग्नितुल्य तेजस्वी नैगमेय गंगाजीके निकट गये
śākho yayau sa bhagavān vāyumūrtir vibhāvasum | naigameyo ’gamad gaṅgāṃ kumāraḥ pāvakaprabhaḥ ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ സ്വയം നാലു രൂപങ്ങളായി പ്രകടിപ്പിച്ച അത്ഭുതദർശനനും പ്രഭാവശാലിയുമായ ഭഗവാൻ സ്കന്ദൻ രുദ്രൻ ഉണ്ടായിരുന്ന ദിക്കിലേക്കുതന്നെ പോയി. വിശാഖൻ ഗിരിരാജനന്ദിനിയായ ഉമാദേവി ഉണ്ടായിരുന്ന ഭാഗത്തേക്ക് നീങ്ങി. വായുമൂർത്തിയായ ഭഗവാൻ ശാഖൻ വിഭാവസു (അഗ്നി)യുടെ അടുക്കലേക്കു പോയി; പാവകസദൃശപ്രഭയുള്ള യുവകുമാരനായ നൈഗമേയൻ ഗംഗയുടെ സമീപത്തേക്കു ചെന്നു।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights disciplined service and alignment with one’s appointed role: Skanda’s attendants promptly go where they are directed, each to the domain suited to his nature (wind to fire, fire-like radiance to Gaṅgā), reflecting orderly devotion and duty.
Vaiśaṃpāyana narrates that Skanda’s companions disperse: Śākha, in a wind-form, goes to Vibhāvasu (Agni), while Naigameya, shining like fire, goes to the river Gaṅgā.