Shloka 19
Vasiṣṭhāpavāha: Sarasvatī’s Diversion and Viśvāmitra’s Curse (वसिष्ठापवाहः)
यदा चापि न शवक्नोति राष्ट्र मोक्षयितुं नृप अथ वै प्राश्निकांस्तत्र पप्रच्छ जनमेजय
vaiśampāyana uvāca | yadā cāpi na śaknoti rāṣṭraṃ mokṣayituṃ nṛpa atha vai prāśnikāṃs tatra papraccha janamejaya, krodhena mahatāviṣṭo dharmātmā vai pratāpavān |
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ഹേ നരേശ്വര ജനമേജയ, ആ ദുരന്തത്തിൽ നിന്ന് തന്റെ രാജ്യത്തെ രക്ഷിക്കാൻ ധൃതരാഷ്ട്രന് കഴിയാതിരുന്നപ്പോൾ, അദ്ദേഹം ‘പ്രാശ്നിക’രെ വിളിച്ചു കാരണമെന്തെന്ന് ചോദിച്ചു—ചോദ്യങ്ങൾക്ക് മറുപടിയായി ഭൂതം, വർത്തമാനം, ഭാവി എന്നിവ വെളിപ്പെടുത്തുന്നവർ. അതേ സന്ദർഭത്തിൽ, മഹാക്രോധം പിടികൂടി തപോബലത്താൽ രാജ്യനാശം വരുത്തിയ ധർമ്മാത്മാവും പ്രതാപശാലിയും ആയ ഒരു തപസ്വിയെക്കുറിച്ചുള്ള ഓർമ്മ ഉയരുന്നു.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the ethical danger of uncontrolled anger: even a dharmic and powerful person, when seized by wrath, can cause disproportionate harm. It also shows a king’s duty to seek causes and counsel when governance faces calamity.
Vaiśampāyana tells Janamejaya that Dhṛtarāṣṭra, unable to save his realm from a crisis, called in prāśnikas (specialists consulted for answers about past, present, and future) and questioned them about the cause, while the surrounding narration recalls an ascetic’s anger and tapas as a source of the disaster.