Shloka 36
अध्याय ४ — दुर्योधनस्य असंधि-निश्चयः
Duryodhana’s Refusal of Reconciliation
Devanagari script
ध्वजिन्यां हतनेत्रायां यथेष्टे श्वेतवाहन: । चरिष्यति महाबाहु: कक्षेष्वग्निरिव ज्वलन्,“हमारी इस विशाल वाहिनीका नेता नष्ट हो गया है। ऐसी दशामें घास-फ़ूसके ढेरमें प्रजवलित होनेवाली आगके समान श्वेत घोड़ोंवाले महाबाहु अर्जुन इस सेनाके भीतर इच्छानुसार विचरेंगे
Translation
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—നമ്മുടെ ഈ ധ്വജിനി ഇപ്പോൾ നേതാവിനെ നഷ്ടപ്പെട്ടു; അത്തരം അവസ്ഥയിൽ ശ്വേതാശ്വവാഹനനായ മഹാബാഹു അർജുനൻ ഈ സൈന്യത്തിനകത്ത് ഇഷ്ടംപോലെ സഞ്ചരിക്കും—ഉണങ്ങിയ കാട്ടുപുല്ലിനിടയിൽ ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിപോലെ.
Word by Word
ध्वजिन्याम्in the army
ध्वजिन्याम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootध्वजिनी
FormFeminine, Locative, Singular
हतनेत्रायाम्when (its) leader/guide is slain (lit. eyes destroyed)
हतनेत्रायाम्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootहत-नेत्रा
FormFeminine, Locative, Singular
यथेष्टेas he wishes; at will
यथेष्टे:
TypeIndeclinable
Rootयथा-इष्ट
श्वेतवाहनःthe one with white steeds (Arjuna)
श्वेतवाहनः:
Karta
TypeNoun
Rootश्वेत-वाहन
FormMasculine, Nominative, Singular
चरिष्यतिwill roam/move about
चरिष्यति:
TypeVerb
Rootचर्
FormSimple Future (Luṭ), Third, Singular
महाबाहुःthe mighty-armed one
महाबाहुः:
Karta
TypeNoun
Rootमहा-बाहु
FormMasculine, Nominative, Singular
कक्षेषुamong the thickets/brushwood (heaps of dry grass)
कक्षेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकक्ष
FormMasculine, Locative, Plural
अग्निःfire
अग्निः:
Karta
TypeNoun
Rootअग्नि
FormMasculine, Nominative, Singular
इवlike; as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
ज्वलन्blazing
ज्वलन्:
TypeAdjective
Rootज्वल्
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes