Shloka 31
अध्याय ४ — दुर्योधनस्य असंधि-निश्चयः
Duryodhana’s Refusal of Reconciliation
दुःशासनश्र ते भ्राता भ्रातृभि: सहित: क्व नु । बाणगोचरसम्प्राप्त॑ प्रेक्ष्य चैव जयद्रथम्,“उस दिन जयद्रथको अर्जुनके बाणोंका निशाना बनते देखकर भी तुम्हारा कर्ण कहाँ चला गया था? अपने अनुयायियोंके साथ आचार्य द्रोण कहाँ थे? मैं कहाँ था? तुम कहाँ थे? कृतवर्मा कहाँ चले गये थे और भाइयोंसहित तुम्हारा भ्राता दुःशासन भी कहाँ था?
duḥśāsanaś ca te bhrātā bhrātṛbhiḥ sahitaḥ kva nu | bāṇagocarasamprāptaṁ prekṣya caiva jayadratham ||
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—നിന്റെ സഹോദരൻ ദുഃശാസനൻ, സഹോദരന്മാരോടുകൂടി, എവിടെയായിരുന്നു? ജയദ്രഥൻ അർജുനന്റെ ബാണഗോചരത്തിൽ എത്തിയതിനെ കണ്ടിട്ടും അവർ എവിടെ നിന്നു?
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores accountability in war and leadership: when a decisive moment arrives (an enemy exposed within striking range), absence or inaction by responsible warriors becomes a moral and strategic failure, inviting blame and reflection on neglected duty (dharma).
Sañjaya, reporting to Dhṛtarāṣṭra, reproachfully asks where Duḥśāsana and the other Kaurava brothers were when Jayadratha came within Arjuna’s arrow-range—implying that they failed to protect or respond at a critical juncture.