Shloka 33
Kapālamocana-tīrtha (Auśanasa) and Balarāma’s Sarasvatī Pilgrimage
दृष्टवा यदृच्छया तत्र स्त्रियमंभसि भारत
dṛṣṭvā yadṛcchayā tatra striyam ambhasi bhārata | bharatanandana mahārāja eka-samaya-kī bāta hai, koī sundara-netrāvalī anindya-sundarī ramaṇī sarasvatī-jale snānam karotī sma | daiva-yogena maṅkaṇaka-muneḥ dṛṣṭiḥ tasyāṃ nipatītā, tasya ca vīryaṃ skhalitvā jale nipapāta |
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— ഹേ ഭാരത, ഭരതനന്ദന, മഹാരാജാവേ! ഒരിക്കൽ സരസ്വതിയുടെ ജലത്തിൽ കുറ്റമറ്റ, മനോഹരനേത്രങ്ങളുള്ള പരമസുന്ദരി ഒരു സ്ത്രീ സ്നാനം ചെയ്തുകൊണ്ടിരുന്നു. ദൈവയോഗത്താൽ മങ്കണക മുനിയുടെ ദൃഷ്ടി അവളിൽ പതിഞ്ഞു; അപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വീര്യം അനായാസം സ്ഖലിച്ച് ജലത്തിൽ വീണു.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the vulnerability of even ascetics to sudden sensory triggers and frames such lapses within the larger idea of daiva (fate) and the need for vigilance and self-restraint (indriya-nigraha) in ethical life.
Vaiśaṃpāyana narrates an incident: a beautiful woman is bathing in the Sarasvatī; the sage Maṅkaṇaka happens to see her, and due to that chance encounter his semen involuntarily falls into the water.