Shloka 20
Kapālamocana-tīrtha (Auśanasa) and Balarāma’s Sarasvatī Pilgrimage
गयस्य यजमानस्य गयेष्वेव महाक्रतुम्
gayasya yajamānasya gayeṣv eva mahākratum | rājā gaya gayadeśe meva hī ekaṁ mahān yajñaṁ anuṣṭhānaṁ kar rahe the | unke yajñameṁ bhī saritāoṁ meṁ śreṣṭhā sarasvatīkā āvāhana kiyā gayā thā | kaṭhora-vratakā pālana karanevāle maharṣi gayake yajñameṁ āyī huī sarasvatīko viśālā kahate haiṁ |
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—യജമാനനായ ഗയരാജാവ് ഗയദേശത്തുതന്നെ ഒരു മഹാക്രതു നടത്തുകയായിരുന്നു. ആ യാഗത്തിലും നദികളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായ സരസ്വതിയെ ആഹ്വാനിച്ചു. തപോവ്രതധാരിയായ മഹർഷി ഗയന്റെ യാഗത്തിലേക്ക് വന്ന ആ സരസ്വതിയെ ‘വിശാലാ’ എന്നു വിളിക്കുന്നു.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage underscores dharma expressed through yajña and vrata: sacred rites are grounded in disciplined conduct, and holy rivers like Sarasvatī are treated as living, invocable presences within ritual and sacred geography.
Vaiśampāyana describes a great sacrifice performed by King Gaya in the Gaya region. Sarasvatī is invoked to the rite, and the form/presence of Sarasvatī that arrives there is referred to by the epithet ‘Viśālā’.