Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

Saptasārasvata-tīrtha-prasaṅgaḥ | The Saptasārasvata Pilgrimage Account and the Maṅkaṇaka Narrative

कालज्ञानगतिश्ैव ज्योतिषां च व्यतिक्रम: । उत्पाता दारुणाश्वैव शुभाश्न जनमेजय,जनमेजय! वहाँ तपस्यासे पवित्र अन्तःकरणवाले महात्मा वृद्ध गर्गने सरस्वतीके उस शुभ तीर्थमें कालका ज्ञान, कालकी गति, ग्रहों और नक्षत्रोंक उलट-फेर, दारुण उत्पात तथा शुभ लक्षण--इन सभी बातोंकी जानकारी प्राप्त कर ली थी। उन्हींके नामसे वह तीर्थ गर्गस्रोत कहलाता है

kālajñānagatiś caiva jyotiṣāṃ ca vyatikramaḥ | utpātā dāruṇāś caiva śubhāś ca janamejaya ||

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— ജനമേജയാ! സരസ്വതിയുടെ ആ ശുഭ തീർത്ഥത്തിൽ തപസ്സാൽ ശുദ്ധമായ അന്തഃകരണമുള്ള മഹാത്മാവായ വൃദ്ധ ഗർഗൻ കാലജ്ഞാനം, കാലഗതി, ഗ്രഹ-നക്ഷത്രങ്ങളുടെ വ്യതിക്രമം, ഭയങ്കരമായ ഉത്പാതങ്ങൾ, ശുഭലക്ഷണങ്ങൾ—ഇവയെല്ലാം സമ്യകമായി അറിഞ്ഞു. അവന്റെ പേരിനാലേ ആ തീർത്ഥം ‘ഗർഗസ്രോത’ എന്നായി പ്രസിദ്ധമായി.

kālaof time
kāla:
Adhikarana
TypeNoun
Rootkāla
FormMasculine, Genitive, Singular
jñānaknowledge
jñāna:
Karta
TypeNoun
Rootjñāna
FormNeuter, Nominative, Singular
gatiḥmovement, course
gatiḥ:
Karta
TypeNoun
Rootgati
FormFeminine, Nominative, Singular
caand
ca:
TypeIndeclinable
Rootca
evaindeed, just
eva:
TypeIndeclinable
Rooteva
jyotiṣāmof the luminaries (planets/stars)
jyotiṣām:
Adhikarana
TypeNoun
Rootjyotis
FormNeuter, Genitive, Plural
caand
ca:
TypeIndeclinable
Rootca
vyatikramaḥirregularity, reversal, transgression
vyatikramaḥ:
Karta
TypeNoun
Rootvyatikrama
FormMasculine, Nominative, Singular
utpātāḥportents, omens
utpātāḥ:
Karta
TypeNoun
Rootutpāta
FormMasculine, Nominative, Plural
dāruṇāḥterrible, dreadful
dāruṇāḥ:
TypeAdjective
Rootdāruṇa
FormMasculine, Nominative, Plural
caand
ca:
TypeIndeclinable
Rootca
evaindeed, just
eva:
TypeIndeclinable
Rooteva
śubhāniauspicious (things/signs)
śubhāni:
Karta
TypeAdjective
Rootśubha
FormNeuter, Nominative, Plural
janamejayaO Janamejaya
janamejaya:
TypeNoun
Rootjanamejaya
FormMasculine, Vocative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
J
Janamejaya
G
Garga
S
Sarasvatī
G
Gargasrota (tīrtha)