Shloka 14
Saptasārasvata-tīrtha-prasaṅgaḥ | The Saptasārasvata Pilgrimage Account and the Maṅkaṇaka Narrative
तत्र गर्गेण वृद्धेन तपसा भावितात्मना
Vaiśampāyana uvāca | tatra gargeṇa vṛddhena tapasā bhāvitātmanā, janamejaya, tatra sarasvatyāḥ śubhe tīrthe kālajñānaṃ kālagatiṃ grahāṇāṃ nakṣatrāṇāṃ ca viparyayaṃ dāruṇānutpātān śubhalakṣaṇāni ca sarvāṇy etāni jñātāni | tasyaiva nāmnā tat tīrthaṃ gargasrota iti khyātam ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ജനമേജയ! അവിടെ സരസ്വതിയുടെ ആ ശുഭതീർത്ഥത്തിൽ, തപസ്സാൽ ഭാവിതനായി അന്തഃകരണം ശുദ്ധമായ വൃദ്ധ മഹാത്മാവ് ഗർഗൻ കാലജ്ഞാനം, കാലത്തിന്റെ ഗതി, ഗ്രഹ-നക്ഷത്രങ്ങളുടെ വൈപരീത്യം, ഭയാനക ഉത്പാതങ്ങൾ, കൂടാതെ ശുഭലക്ഷണങ്ങൾ—ഇവയെല്ലാം സമ്യകമായി അറിഞ്ഞിരുന്നു. അവന്റെ പേരിനാലേ ആ തീർത്ഥം ‘ഗർഗസ്രോത’ എന്നായി പ്രസിദ്ധമായി.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Austerity and inner purification (tapas, bhāvitātman) are presented as sources of higher discernment: the sage gains insight into Kāla (Time), cosmic order, and the reading of auspicious and inauspicious signs—implying that ethical-spiritual discipline sharpens judgment about events and consequences.
Vaiśampāyana tells Janamejaya that the elder sage Garga, while at an auspicious Sarasvatī tīrtha, mastered knowledge of Time and celestial/omenic phenomena; the place later became famous by his name as Gargasrota.