Shloka 41
सरस्वतीतीर्थानुक्रमः — बलरामस्य तीर्थयात्रा
Sarasvatī Tīrtha Itinerary — Balarāma’s Pilgrimage
प्रययुस्तत्र यत्रासौ त्रितयज्ञ: प्रवर्तते । बृहस्पतिजीका यह वचन सुनकर सब देवता एक साथ हो उस स्थानपर गये, जहाँ त्रितमुनिका यज्ञ हो रहा था ।। ते तत्र गत्वा विबुधास्तं कूप॑ं यत्र स त्रित:,ऊचुश्चैनं महाभागं प्राप्ता भागार्थिनो वयम् | वहाँ पहुँचकर देवताओंने उस कूपको देखा, जिसमें त्रित मौजूद थे। साथ ही उन्होंने यज्ञमें दीक्षित हुए महात्मा त्रितमुनिका भी दर्शन किया। वे बड़े तेजस्वी दिखायी दे रहे थे। उन महाभाग मुनिका दर्शन करके देवताओंने उनसे कहा--“'हमलोग यज्ञमें अपना भाग लेनेके लिये आये हैं!
vaiśampāyana uvāca |
prayayus tatra yatrāsau tritayajñaḥ pravartate |
te tatra gatvā vibudhās taṃ kūpaṃ yatra sa tritaḥ |
ūcuś cainaṃ mahābhāgaṃ prāptā bhāgārthino vayam |
വൈശംപായനൻ പറഞ്ഞു—ബൃഹസ്പതിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് എല്ലാ ദേവന്മാരും ഒരുമിച്ച് ത്രിതന്റെ യജ്ഞം നടക്കുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. അവിടെ എത്തിയപ്പോൾ, ത്രിതൻ അടഞ്ഞിരുന്ന ആ കിണർ അവർ കണ്ടു; യജ്ഞദീക്ഷയാൽ ദീപ്തനായി തപോതേജസ്സാൽ ജ്വലിക്കുന്ന മഹാഭാഗനായ ത്രിത മുനിയെയും ദർശിച്ചു. അദ്ദേഹത്തെ കണ്ട ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—“യജ്ഞത്തിലെ ഞങ്ങളുടെ ഭാഗം ലഭിക്കാനാണ് ഞങ്ങൾ വന്നത്.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even the gods are bound by the order of sacrifice: rightful portions (bhāga) are claimed through dharmic procedure, and spiritual radiance (tapas/tejas) can persist despite adversity, as seen in Trita continuing his consecrated rite.
After hearing Bṛhaspati, the gods go to the site of Trita’s ongoing sacrifice. They find the well where Trita is trapped, behold him in his consecrated state, and tell him they have come to receive their sacrificial shares.