Previous Verse
Next Verse

Shloka 32

सरस्वतीतीर्थानुक्रमः — बलरामस्य तीर्थयात्रा

Sarasvatī Tīrtha Itinerary — Balarāma’s Pilgrimage

स एवमभिनिनश्ित्य तस्मिन्‌ कूपे महातपा: । ददर्श वीरुध॑ तत्र लम्बमानां यदृच्छया,इस प्रकार विचार करते-करते महातपस्वी त्रितने उस कुएँमें एक लता देखी, जो दैवयोगसे वहाँ फैली हुई थी

sa evam abhininiścitya tasmin kūpe mahātapāḥ | dadarśa vīrudhaṁ tatra lambamānāṁ yadṛcchayā ||

ഇങ്ങനെ മനസ്സിൽ ഉറപ്പിച്ച മഹാതപസ്വി ത്രിതൻ ആ കിണറ്റിനുള്ളിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ യാദൃശ്ചികമായി അവിടെ താഴേക്ക് തൂങ്ങിയിരുന്ന ഒരു വള്ളിയെ കണ്ടു. ദുരിതത്തിനിടയിലും ദൈവയോഗം ചിലപ്പോൾ ക്ഷീണമായൊരു താങ്ങ് നൽകും—അത് കീഴടങ്ങലിനല്ല, പരിശ്രമത്തിനും സഹനത്തിനും വഴിതുറക്കാനാണ്.

सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
एवम्thus
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
अभिनिश्चित्यhaving ascertained/decided
अभिनिश्चित्य:
TypeVerb
Rootअभि-नि-√चि
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral in gerund)
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
कूपेin the well
कूपे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकूप
FormMasculine, Locative, Singular
महातपाःthe great ascetic
महातपाः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहातपस्
FormMasculine, Nominative, Singular
ददर्शsaw
ददर्श:
TypeVerb
Root√दृश्
Formलिट् (perfect), Past (perfect), Third, Singular, Parasmaipada
वीरुधम्a creeper/plant
वीरुधम्:
Karma
TypeNoun
Rootवीरुध्
FormFeminine, Accusative, Singular
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
लम्बमानाम्hanging down
लम्बमानाम्:
TypeAdjective
Root√लम्ब्
Formशानच् (present participle, parasmaipada), Feminine, Accusative, Singular
यदृच्छयाby chance/fortuitously
यदृच्छया:
Karana
TypeNoun
Rootयदृच्छा
FormFeminine, Instrumental, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
T
Trita
K
kūpa (well)
V
vīrudh (vine/creeper)

Educational Q&A

Even in confinement and despair, one should keep clarity of resolve; unexpected aids may appear, but they become meaningful only when met with courage and effort.

After making a firm decision while trapped in a well, the ascetic Trita notices a vine hanging inside it—an accidental yet providential means that can enable escape or survival.