Shloka 31
सरस्वतीतीर्थानुक्रमः — बलरामस्य तीर्थयात्रा
Sarasvatī Tīrtha Itinerary — Balarāma’s Pilgrimage
स बुद्धयागणयतु प्राज्ञो मृत्योर्भीतो हसोमप: । सोम: कथं तु पातव्य इहस्थेन मया भवेत्,भरतश्रेष्ठ! जैसे पापी मनुष्य अपने-आपको नरकमें डूबा हुआ देखता है, उसी प्रकार तृण, वीर॒ुध और लताओंसे व्याप्त हुए उस कुएँमें अपने-आपको गिरा देख मृत्युसे डरे और सोमपानसे वंचित हुए विद्वान् त्रित अपनी बुद्धिसे सोचने लगे कि “मैं इस कुएँमें रहकर कैसे सोमरसका पान कर सकता हूँ?”
sa buddhayā gaṇayatu prājño mṛtyor bhīto hasomapāḥ | somaḥ kathaṃ tu pātavya ihasthena mayā bhavet, bharataśreṣṭha |
അപ്പോൾ മരണഭീതിയാൽ വിറച്ച്, സോമപാനത്തിൽ നിന്ന് വഞ്ചിതനായ ആ പ്രാജ്ഞൻ ത്രിതൻ ബുദ്ധിയാൽ ആലോചിച്ചു—“ഞാൻ ഇവിടെ (ഈ കിണറ്റിൽ) ഇരിക്കെ സോമം എങ്ങനെ പാനം ചെയ്യും?”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even when confronted by mortal fear and deprivation, a wise person turns to clear deliberation and seeks a dharmic way forward; the verse praises intelligent resolve over panic.
Vaiśampāyana describes Trita as trapped and fearful of death, unable to partake of Soma; Trita reflects on how he might still accomplish Soma-drinking while confined ‘here’ (contextually, in the well).