Shloka 653
Trita in the Well (Udapāna-kathā) — Balarāma’s Tīrtha Observances
कृशाश्चासन् प्रजा: सर्वा: क्षीयमाणे निशाकरे । ओषधियोंके क्षीण होनेसे समस्त प्राणियोंका भी क्षय होने लगा। इस प्रकार चन्द्रमाके क्षयके साथ-साथ सारी प्रजा अत्यन्त दुर्बल हो गयी
kṛśāś cāsan prajāḥ sarvāḥ kṣīyamāṇe niśākare | oṣadhīnāṃ kṣīṇa-bhāvena samastānāṃ prāṇināṃ kṣayo 'py abhavat | evaṃ candramasaḥ kṣayena saha sarvā prajā 'tyanta-durbalā babhūva |
നിശാകരൻ (ചന്ദ്രൻ) ക്ഷയിക്കുമ്പോൾ എല്ലാ പ്രജകളും ക്ഷീണിച്ച് ദുർബലരായി. ഔഷധികളുടെ ക്ഷയത്താൽ എല്ലാ ജീവികളിലും ക്ഷയം ആരംഭിച്ചു. ഇങ്ങനെ ചന്ദ്രന്റെ ക്ഷയത്തോടൊപ്പം സർവ്വപ്രജയും അത്യന്തം ദുർബലമായി.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights interdependence: when a sustaining cosmic factor (the moon, linked with nourishment and herbs) declines, life that depends on it also declines. Ethically, it underscores that disorder in the larger system—natural or moral—spreads suffering widely, not selectively.
The narrator describes a grim condition: as the moon wanes, medicinal herbs lose potency and the populace grows emaciated. It functions as a portent-like depiction of widespread depletion and distress surrounding the events of the war.