Shloka 883
द्वैपायनह्रदे दुर्योधनान्वेषणम् / The Search for Duryodhana at Dvaipāyana Lake
राज्ञ: समीपान्निष्क्रान्तं शोकोपहतचेतसम् । राजन! वहाँ उसने आपके पाससे निकले हुए महाज्ञानी विदुरजीका दर्शन किया, जिनके नेत्रोंमें आँसू भरे हुए थे और मन शोकमें डूबा हुआ था
rājñaḥ samīpān niṣkrāntaṃ śokopahatacetasaṃ | rājan! tatra sa bhavataḥ samīpāt niṣkrāntam mahājñāniṃ viduraṃ dadarśa, yasya netreṣu aśrūṇi pūrṇāni āsan, manaś ca śokena nimagnaṃ āsīt |
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു— രാജാവേ! നിന്റെ സന്നിധിയിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നപ്പോൾ, ദുഃഖം കൊണ്ട് തകർന്ന മനസ്സോടെ, അവൻ അവിടെ മഹാപ്രാജ്ഞനായ വിദുരനെ കണ്ടു. വിദുരന്റെ കണ്ണുകൾ കണ്ണീർ നിറഞ്ഞിരുന്നു; ഹൃദയം ശോകത്തിൽ മുങ്ങിയിരുന്നു.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that grief is not merely personal emotion but an ethical signal: when adharma and destructive choices culminate in catastrophe, even the most discerning—like Vidura—are moved to tears. Wisdom does not eliminate sorrow; it deepens moral awareness of loss and responsibility.
Someone (contextually a principal figure leaving the king) departs from Dhṛtarāṣṭra’s presence in a grief-stricken state and then sees Vidura nearby. Vidura, famed for righteous counsel, is also overwhelmed—his eyes brimming with tears—reflecting the heavy aftermath of the Kurukṣetra devastation.