Shloka 16
द्वैपायनह्रदे दुर्योधनान्वेषणम् / The Search for Duryodhana at Dvaipāyana Lake
तेषु राजसहस्रेषु तावकेषु महात्मसु । एको दुर्योधनो राजन्नदृश्यत भुशं क्षत:,राजन! आपके दलके उन सहस्रों महामनस्वी राजाओंमें एकमात्र दुर्योधन ही उस समय दिखायी देता था; परंतु वह भी बहुत घायल हो चुका था
teṣu rāja-sahasreṣu tāvakeṣu mahātmasu | eko duryodhano rājann adṛśyata bhṛśaṃ kṣataḥ ||
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജാവേ! നിന്റെ പക്ഷത്തിലെ ആ സഹസ്രം മഹാത്മ രാജാക്കന്മാരിൽ അപ്പോൾ ദൃശ്യനായത് ദുര്യോധനൻ ഒരുത്തൻ മാത്രം; അവനും അത്യന്തം മുറിവേറ്റവനായിരുന്നു.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical cost of war and unchecked ambition: even vast armies and many allies can end in isolation, and the pursuit of dominance culminates in visible suffering rather than glory.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that among the many Kaurava kings, only Duryodhana is seen at that moment, and he is severely wounded—signaling the near-collapse of the Kaurava force and Duryodhana’s desperate condition.