Shloka 103
द्वैपायनह्रदे दुर्योधनान्वेषणम् / The Search for Duryodhana at Dvaipāyana Lake
निरानन्द गतश्रीकं हृताराममिवाशयम् | शून्यरूपमपध्वस्तं दुःखाद दुःखतरो5भवत्,वहाँ न तो आनन्द था और न वैभवजनित शोभा ही दृष्टिगोचर होती थी। वह राजभवन उस जलाशयके समान जनशून्य और विध्वस्त-सा जान पड़ता था, जिसके तटका उद्यान नष्ट हो गया हो। वहाँ पहुँचकर विदुरजी दुःखसे अत्यन्त खिन्न हो गये
sañjaya uvāca | nirānanda-gataśrīkaṁ hṛtārāmam ivāśayam | śūnya-rūpam apadhvastaṁ duḥkhād duḥkhataraḥ abhavat |
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—ആ രാജവസതിയിൽ ആനന്ദമില്ല; പഴയ ഐശ്വര്യത്തിന്റെ ശോഭയും അപ്രത്യക്ഷമായിരുന്നു. തീരത്തെ ഉദ്യാനം നശിച്ച ജലാശയംപോലെ അത് ശൂന്യവും തകർന്നതുപോലെയും തോന്നി. അവിടെ എത്തിയപ്പോൾ വിദുരന്റെ ദുഃഖം കൂടുതൽ ഗാഢമായി.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the fragility of worldly prosperity (śrī) and the ethical cost of adharma-driven conflict: when righteous order collapses, even a royal house becomes an empty shell, and sorrow deepens for the wise who recognize what has been lost.
Sañjaya describes the palace as joyless and ruined-looking, like a drained or pleasureless reservoir. When Vidura arrives and sees this desolation, his grief intensifies.